Celem tego artykułu jest rozwianie wątpliwości dotyczących terapii ozonem. Tak – teraz nie wodorem, tylko ozonem. Słuchając różnych audycji o terapii ozonem O₃, miewam wątpliwości, czy autorzy na pewno wiedzą, co mówią. Wydawałoby się, że rozmówca zajmujący się terapią ozonem wie, o czym mówi i można mu ufać. Jednak okazuje się, że nie zawsze tak jest.
Trzeba samemu sprawdzić i sięgnąć do badań (wielu badań), a także zapoznać się z wiedzą, czym jest ozon, jak jest zbudowany i dlaczego jego działanie jest silne.
Jedno jest pewne – ozon O₃ to nie jest O₂ + O, nie są to dwa atomy tlenu plus dodatkowy jeden atom tlenu. Są to trzy atomy tlenu, a jego działanie nie polega wyłącznie na właściwościach silnie utleniających, czyli dezynfekujących. Jego działanie jest znacznie szersze i wielorakie – ale o tym później.
Czym jest ozon? Budowa i właściwości
Ozon [ódzōn] – pachnący gaz. Homoatomowa cząsteczka ozonu zbudowana jest z trzech atomów tlenu związanych wiązaniami o długości 1,28 Å pod kątem 116,8° w stanie gazowym oraz 117,9° w stanie stałym. Może występować w dwóch stanach elektronowych: trypletowym i singletowym. Pierwsza z tych form ma charakter dwurodnika, druga zaś 1,3-dipola. Najprostszym modelem teoretycznym pozwalającym jakościowo opisać strukturę elektronową ozonu jest przedstawienie go w formie dwóch struktur rezonansowych (Wikipedia).
Ozon w medycynie – sceptycyzm i dowody
Zastosowanie gazowego ozonu (O₃) jako terapii w medycynie alternatywnej budzi sceptycyzm ze względu na jego niestabilną strukturę molekularną. Jednak liczne tomy badań dostarczyły dowodów na to, że dynamiczne struktury rezonansowe O₃ ułatwiają interakcje fizjologiczne przydatne w leczeniu niezliczonych patologii.
Konkretnie, terapia O₃ wywołuje umiarkowany stres oksydacyjny podczas interakcji z lipidami. Ta interakcja zwiększa endogenną produkcję przeciwutleniaczy, miejscową perfuzję i dostarczanie tlenu, a także wzmacnia odpowiedzi immunologiczne.
Gaz ozon (O₃) został odkryty w latach czterdziestych XIX wieku. Wkrótce potem społeczność naukowa zaczęła wykraczać poza pogląd, że jest to po prostu kolejny gaz atmosfery ziemskiej. Chociaż migracja O₃ do medycyny odbywała się od XIX wieku okrężną drogą, jego wartość lecznicza jest obecnie kontrowersyjna – pomimo przekonujących badań.
O₃ jest dobrze rozpuszczalną w wodzie cząsteczką nieorganiczną składającą się z trzech atomów tlenu. Z natury niestabilna struktura molekularna O₃, ze względu na jego stany mezomeryczne, zwykle utrudnia uzyskanie wysokich stężeń. O₃ często doświadcza przejściowych reakcji ze sobą lub z wodą. Początkowo problematyczne było osiągnięcie pożądanych poziomów, a jeszcze trudniejsza była ocena efektów terapeutycznych takiego stanu przejściowego.
Powstał podział w środowisku naukowym – między tymi, którzy uważają, że niestabilność sprzyja pozytywnym reakcjom, a tymi, którzy obawiają się potencjalnych skutków ubocznych.
Zastosowania kliniczne i praktyczne
Pomimo podejrzeń wiele terapii O₃ wykazało znaczne korzyści obejmujące szeroką gamę ostrych i przewlekłych dolegliwości. O₃ jest obecnie szeroko stosowany w stomatologii do leczenia chorób szczęki. Sprawdził się również jako środek dezynfekujący wodę pitną i do sterylizacji narzędzi medycznych.
Funkcja O₃ jest podobna do funkcji proleku – jest modyfikowany w reakcji z cząsteczkami w celu wytworzenia bardziej aktywnych substratów, stymulując endogenną kaskadę odpowiedzi. Jednocześnie oddziałuje bezpośrednio z fosfolipidami, lipoproteinami, otoczkami bakterii i kapsydami wirusowymi.
Zdolność przeciwutleniająca i mechanizmy molekularne
Po rozpoczęciu terapii O₃ inicjowana jest wielopłaszczyznowa kaskada endogenna uwalniająca biologicznie aktywne substraty w odpowiedzi na przejściowy i umiarkowany stres oksydacyjny.
Reagując z wielonienasyconymi kwasami tłuszczowymi (PUFA) i wodą, O₃ tworzy nadtlenek wodoru (H₂O₂) oraz reaktywne formy tlenu (ROS). Jednocześnie powstają produkty ozonowania lipidów (LOP), w tym m.in. rodniki lipoperoksylowe, malonylodialdehyd, izoprostany oraz 4-hydroksynonenal (4-HNE).
Umiarkowany stres oksydacyjny zwiększa aktywację czynnika transkrypcyjnego Nrf2, odpowiedzialnego za aktywację elementów odpowiedzi antyoksydacyjnej (ARE). W konsekwencji wzrasta poziom enzymów antyoksydacyjnych, takich jak:
- dysmutaza ponadtlenkowa (SOD),
- peroksydaza glutationowa (GPx),
- katalaza (CAT),
- oksygenaza hemowa-1 (HO-1),
- NADPH-chinon-oksydoreduktaza (NQO-1),
- białka szoku cieplnego (HSP).
O₃, podobnie jak inne gazy medyczne (np. CO i NO), wykazuje działanie zależne od dawki i stanu redoks komórki.
Rozwój ozonoterapii na świecie
Terapia ozonem znalazła drogę do praktyki medycznej w Niemczech, gdzie odnosi sukcesy w stosowaniu. Niemcy były pierwszym krajem produkującym ozonatory medyczne i stosującym mieszaniny ozonowo-tlenowe w chirurgii naczyniowej, stomatologii i geriatrii.
Specjalistyczne kliniki ozonoterapii działają w Szwajcarii i innych krajach Europy Zachodniej. Kuba słynie z Centrum Badań nad Ozonem. Obiecujące wyniki odnotowano także w USA, Meksyku, Brazylii i Japonii.
Efekty terapeutyczne
W zależności od stężenia terapeutycznego ozon może wykazywać:
- działanie immunomodulujące
- działanie przeciwzapalne
- działanie bakteriobójcze
- działanie wirusobójcze
- działanie grzybobójcze
- działanie przeciwbólowe
Metody stosowania
Ozonoterapia miejscowa
- ozonowane roztwory soli fizjologicznej
- ozonowane maści i oleje roślinne
- torby gazowe
- balneoterapia
Metody pozajelitowe
- większa i mniejsza autohemoterapia
- leczenie pozaustrojowe osoczem i limfą
- podskórne iniekcje ozonu
- iniekcje domięśniowe przykręgosłupowe
- wlewy dożylne ozonowanego roztworu fizjologicznego
Priorytetem jest metoda dożylnych wlewów ozonowanego roztworu fizjologicznego.
Choroby, w których stosuje się ozonoterapię
Choroby zakaźne
- borelioza (w tym przewlekła)
- infekcje bakteryjne (gronkowce, paciorkowce, chlamydie)
- przewlekłe zapalenia zatok i ucha środkowego
- półpasiec, opryszczka
- wirusowe zapalenie wątroby typu B i C
- grzybice
Choroby układu sercowo-naczyniowego
- choroba niedokrwienna serca
- powikłania cukrzycy
- zaburzenia krążenia obwodowego
- owrzodzenia żylne
- trudno gojące się rany
Choroby autoimmunologiczne
- choroba Hashimoto
- choroba Crohna
- wrzodziejące zapalenie jelita grubego
- toczeń rumieniowaty
- RZS
- stwardnienie rozsiane
Choroby okulistyczne
- sucha postać AMD
- zaburzenia odżywienia siatkówki
Choroby skóry
- egzema
- AZS
- łuszczyca
- trądzik
Choroby układu ruchu
- choroba zwyrodnieniowa stawów
- stany pourazowe
Przeciwwskazania do ozonoterapii
- Zaburzenia krzepnięcia krwi
- Krwawiące narządy
- Małopłytkowość
- Alergia na ozon
- Udar krwotoczny
- Nietolerancja ozonu
Podsumowanie naukowe
Terapia O₃ może zmienić naturalną historię wielu chorób i zaburzeń. Badania laboratoryjne dostarczyły dowodów na:
- zdolności antyoksydacyjne O₃
- modulację układu naczyniowego
- wpływ na układ hematologiczny
- regulację odporności
W badaniach klinicznych terapia O₃ była użyteczna m.in. w chorobach sercowo-naczyniowych, neurologicznych, ortopedycznych i żołądkowo-jelitowych.
Pomimo przekonujących dowodów konieczne są dalsze podwójnie ślepe, randomizowane badania kliniczne z większą liczebnością próby.
Źródło
Podziękowanie i źródło:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5674660/
