Wodór molekularny a mózg: co realnie pokazują badania (neuroprotekcja, stres oksydacyjny, funkcje poznawcze)

Wodór molekularny (H₂) od kilkunastu lat jest intensywnie badany w kontekście neurologii i neurobiologii. Zgromadzony materiał naukowy – obejmujący setki badań in vitro, in vivo oraz pierwsze próby kliniczne – konsekwentnie wskazuje na jego potencjał w obszarze ochrony komórek nerwowych, redukcji stresu oksydacyjnego oraz modulacji procesów zapalnych w mózgu. Co istotne, badania te obejmują bardzo szerokie spektrum modeli: od urazów mózgu, przez udary i choroby neurodegeneracyjne, po zaburzenia nastroju i funkcji poznawczych.

Poniżej przedstawiono cztery kluczowe obszary, w których wodór molekularny wykazuje najbardziej powtarzalne i biologicznie spójne efekty, poparte wieloletnimi obserwacjami eksperymentalnymi.

Wpływ wodoru molekularnego na stres oksydacyjny i stan zapalny w mózgu

Jednym z najczęściej opisywanych mechanizmów działania wodoru molekularnego jest jego wpływ na stres oksydacyjny, który odgrywa fundamentalną rolę w uszkodzeniach neuronów. Mózg, ze względu na wysokie zużycie tlenu i dużą zawartość lipidów, jest szczególnie podatny na działanie reaktywnych form tlenu (ROS). W licznych modelach zwierzęcych wykazano, że woda bogata w wodór lub wdychanie wodoru prowadzą do istotnego obniżenia markerów peroksydacji lipidów oraz uszkodzeń DNA.

Badania konsekwentnie wskazują na aktywację szlaku Nrf2/HO-1, który odpowiada za regulację endogennych mechanizmów antyoksydacyjnych. Aktywacja tego szlaku skutkuje wzrostem ekspresji enzymów ochronnych, co pozwala neuronowi lepiej radzić sobie z obciążeniem oksydacyjnym. W przeciwieństwie do klasycznych antyoksydantów, H₂ nie „wygasza” całkowicie sygnalizacji redoks, lecz przywraca jej fizjologiczną równowagę.

Równolegle obserwuje się wpływ wodoru molekularnego na stan zapalny w układzie nerwowym. W wielu modelach udaru, krwotoku śródczaszkowego czy urazu mózgu wykazano obniżenie ekspresji cytokin prozapalnych oraz zahamowanie aktywacji szlaków takich jak NF-κB czy inflammasom NLRP3. Z punktu widzenia neuroprotekcji jest to kluczowe, ponieważ wtórna odpowiedź zapalna często odpowiada za progresję uszkodzeń neurologicznych.

Ochrona mitochondriów i regulacja autofagii w neuronach

Drugim, niezwykle istotnym obszarem badań jest wpływ wodoru molekularnego na funkcjonowanie mitochondriów. Mitochondria pełnią centralną rolę w neuronach – odpowiadają za produkcję ATP, regulację apoptozy oraz sygnalizację redoks. Uszkodzenia mitochondrialne są wspólnym mianownikiem wielu chorób neurologicznych, w tym choroby Parkinsona, Alzheimera czy demencji naczyniowej.

Badania eksperymentalne pokazują, że H₂ wpływa na procesy mitofagii, szczególnie poprzez szlak PINK1/Parkin, który odpowiada za selektywne usuwanie uszkodzonych mitochondriów. Dzięki temu komórka nerwowa zachowuje zdolność energetyczną i ogranicza wtórną produkcję wolnych rodników. Jest to mechanizm o wysokiej spójności biologicznej, potwierdzony w wielu niezależnych modelach.

Równocześnie obserwuje się regulację autofagii, czyli procesu wewnątrzkomórkowego „recyklingu” uszkodzonych struktur. W badaniach nad bólem neuropatycznym, urazami mózgu i niedokrwieniem wykazano, że wodór molekularny może przywracać fizjologiczną aktywność autofagii, zapobiegając zarówno jej nadmiernej aktywacji, jak i zahamowaniu. Z punktu widzenia neurobiologii jest to szczególnie istotne, ponieważ zaburzenia autofagii prowadzą do akumulacji toksycznych białek i dysfunkcji neuronów.

Modele chorób neurologicznych i urazów mózgu – zakres badań

Zakres badań nad wodorem molekularnym w neurologii jest wyjątkowo szeroki. Obejmuje on m.in. urazowe uszkodzenie mózgu (TBI), udar niedokrwienny i reperfuzję, krwotoki śródmózgowe, encefalopatię niedotlenieniowo-niedokrwienną, a także ból neuropatyczny i modele chorób neurodegeneracyjnych. W wielu z tych badań obserwowano poprawę parametrów neurologicznych, zmniejszenie obszaru uszkodzeń oraz lepsze wyniki behawioralne.

Szczególnie istotne są badania nad wdychaniem wodoru w ostrych stanach neurologicznych, gdzie czas reakcji ma kluczowe znaczenie. W tych modelach H₂ wykazywał zdolność do ograniczania wtórnych uszkodzeń neuronów, poprawy mikrokrążenia oraz stabilizacji bariery krew–mózg. Różne drogi podaży – inhalacja, woda bogata w wodór, sól fizjologiczna – pozwalały badać zarówno szybkie, jak i długofalowe efekty biologiczne.

Osobną grupę stanowią badania nad zachowaniem i funkcjami psychicznymi. Modele lęku, depresji, odporności na stres czy deficytów poznawczych po urazach wskazują, że wodór molekularny może wpływać nie tylko na strukturę mózgu, ale także na jego funkcjonowanie na poziomie behawioralnym. Dla celów edukacyjnych i SEO jest to istotny obszar, naturalnie powiązany z tematami koncentracji, regulacji stresu i funkcji poznawczych.

Badania kliniczne, ograniczenia i właściwa interpretacja danych

Choć zdecydowana większość dostępnych badań dotyczy modeli przedklinicznych, w literaturze pojawiają się również pierwsze badania kliniczne. Dotyczą one m.in. bezpieczeństwa stosowania wodoru molekularnego w ostrym niedokrwieniu mózgu oraz jego wpływu na łagodne zaburzenia poznawcze. Wyniki tych prac sugerują dobrą tolerancję i potencjalne korzyści, jednak nie stanowią jeszcze podstawy do formułowania jednoznacznych wniosków klinicznych.

Kluczowe jest właściwe rozróżnienie poziomu dowodów. Modele zwierzęce pozwalają zrozumieć mechanizmy biologiczne i kierunki działania, ale nie zawsze przekładają się wprost na efekty u ludzi. Dlatego wodór molekularny należy postrzegać jako obiekt intensywnych badań naukowych, a nie jako gotową terapię neurologiczną.

Z perspektywy merytorycznej i SEO najbardziej uczciwe podejście polega na prezentowaniu spójnych mechanizmów biologicznych, powtarzalnych efektów eksperymentalnych oraz jasno zaznaczonych ograniczeń. Taka narracja pozwala budować wiarygodność, edukować odbiorcę i jednocześnie unikać nadinterpretacji, które mogłyby podważyć wartość całego przekazu.

• Yuan, J. i in.,  Woda bogata w wodór osłabia stres oksydacyjny u szczurów z urazowym uszkodzeniem mózgu poprzez szlak Nrf2 . J Surg Res, 2018. 228: s. 238-246.
• Wu, X. i in.,  Wodór wywiera działanie neuroprotekcyjne na neurony uszkodzone przez OGD / R w hipokampie szczura, chroniąc funkcję mitochondriów poprzez regulację mitofagii, w której pośredniczy szlak sygnałowy PINK1 / Parkin . Mózg Res, 2018.
• Wang, H. i in.,  Autofagia aktywowana solą fizjologiczną bogatą w wodór za pośrednictwem szlaków HIF-1alfa w modelu bólu neuropatycznego . Biomed Res Int, 2018. 2018: s. 4670834.
• Varga, V. i in.,  Wodór cząsteczkowy łagodzi indukowaną asfiksją neuronalną ekspresję cyklooksygenazy-2 u nowonarodzonych świń . Acta Pharmacol Grzech, 2018.
• Satoh, Y. i in.,  Wodór cząsteczkowy zapobiega deficytom społecznym i zachowaniom podobnym do depresji wywołanym przez wybuch o niskiej intensywności u myszy . J Neuropathol Exp Neurol, 2018.
• Nishimaki, K. i in.,  Wpływ wodoru cząsteczkowego oceniany na modelu zwierzęcym i randomizowane badanie kliniczne dotyczące łagodnych zaburzeń poznawczych . Curr Alzheimer Res, 2018. 15(5): s. 482-492.
• Jiang, X. i in.,  Autofagia za pośrednictwem FoxO1 odgrywa ważną rolę w neuroprotekcyjnym działaniu wodoru w szczurzym modelu demencji naczyniowej.  Behav Brain Res, 2018.
• Imai, K. i in.,  Podawanie wodoru cząsteczkowego podczas ciąży poprawia nieprawidłowości behawioralne potomstwa w modelu aktywacji immunologicznej matki . Sci Rep, 2018. 8(1): s. 9221.
• Huang, JL, WW Liu i XJ Sun,  Wdychanie wodoru poprawia wyniki neurologiczne myszy po niedokrwieniu / reperfuzji mózgu niezależnie od antynekroptozy . Med Gas Res, 2018. 8(1): s. 1-5.
• Hou, C. i in.,  Woda bogata w wodór poprawia upośledzenie funkcji poznawczych w zależności od płci u myszy APP / PS1 bez wpływu na klirens Abeta . Wolne Radic Res, 2018: s. 1-12.
• Choi, KS i in.,  Neuroprotekcyjne działanie wdychania wodoru w eksperymentalnym modelu krwotoku śródmózgowego szczura . Brain Res Bull, 2018. 142: s. 122-128.
• Ono, H. i wsp.,  Leczenie wziewnym wodorem w ostrym zawale mózgu: randomizowane, kontrolowane badanie kliniczne dotyczące bezpieczeństwa i neuroprotekcji . J Stroke Cerebrovasc Dis, 2017.
• Nishimaki, K. i in.,  Wpływ wodoru cząsteczkowego oceniany na modelu zwierzęcym i a
• randomizowane badanie kliniczne dotyczące łagodnych zaburzeń poznawczych . Curr Alzheimer Res, 2017.
• Yoshii, Y. i wsp.,  Złożoność interakcji żołądek-mózg wywołana przez wodór cząsteczkowy w modelu myszy z chorobą Parkinsona . Neurochem Res, 2017.
• Yoneda, T. i wsp.,  Zapobiegawczy wpływ picia wody bogatej w wodór na stres oksydacyjny dziąseł i resorpcję kości wyrostka zębodołowego u szczurów karmionych dietą wysokotłuszczową . Składniki odżywcze, 2017. 9(1).
• Wen, D. i in.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór łagodzi zachowania podobne do lęku u myszy odstawionych od morfiny.  Neurofarmakologia, 2017. 118: s. 199-208.
• Shi, Y. i in.,  Gazowy wodór osłabia neurotoksyczność sewofluranu poprzez hamowanie czynnika jądrowego kappa-wzmacniacza łańcucha lekkiego aktywowanych komórek B sygnalizacji i uwalniania cytokin prozapalnych u noworodków szczurów.  Neuroreport, 2017. 28(17): s. 1170-1175.
• Murakami, Y., M. Ito i I. Ohsawa,  Wodór cząsteczkowy chroni przed śmiercią komórek neuroblastoma SH-SY5Y wywołaną stresem oksydacyjnym poprzez proces mitohormezy . PLoS One, 2017. 12(5): s. e0176992.
• Mizuno, K. i in.,  Woda bogata w wodór dla poprawy nastroju, lęku i autonomicznej funkcji nerwów w codziennym życiu . Med Gas Res, 2017. 7(4): s. 247-255.
• Yoritaka, A. i in.,  Badanie pilotażowe terapii H(2) w chorobie Parkinsona: randomizowane, podwójnie ślepe badanie kontrolowane placebo . Zaburzenia ruchowe, 2013.
• Matsuoka, T. i in.,  Wdychanie wodoru gazowego hamuje postęp do „nieodwracalnego” etapu szoku po ciężkim krwotoku u szczurów.  J Trauma Acute Care Surg, 2017.
• Ma, H. i in.,  [Bogata w wodór sól fizjologiczna łagodzi przeczulicę bólową i zmniejsza cytokiny u szczurów z neuralgią popółpaścową poprzez aktywację autofagii] . Xi Bao Yu Fen Zi Mian Yi Xue Za Zhi, 2017. 33(2): s. 155-158.
• Liu, Y. i in.,  Wpływ wody bogatej w wodór na angiogenezę w tkance mózgowej na granicy uszkodzenia u szczurów z urazem mózgu . MIĘDZYNARODOWY DZIENNIK PATOLOGII KLINICZNEJ I EKSPERYMENTALNEJ, 2017. 10(3): s. 3807-3815.
• Li, D. i Y. Ai,  Sól fizjologiczna hamuje apoptozę komórek nerwowych i hamuje szlak sygnałowy kinasecaspazy3 aktywowanej mitogenem p38 po urazie niedokrwienno-reperfuzyjnym mózgu . Mol Med Rep, 2017. 16(4): s. 5321-5325.
• Li, C. i in.,  Bogata w wodór sól fizjologiczna osłabia indukowaną izofluranem aktywację kaspazy-3 i upośledzenie funkcji poznawczych poprzez hamowanie stresu oksydacyjnego indukowanego izofluranem, dysfunkcji mitochondriów i obniżenia poziomu ATP . Am J Transl Res, 2017. 9(3): s. 1162-1172.
• On, Y. i in.,  Dostarczanie wodoru sterowane obrazem w celu ochrony przed uszkodzeniem niedokrwienno-reperfuzyjnym mięśnia sercowego przez mikropęcherzyki.  Interfejsy ACS Appl Mater, 2017.
• Gao, Q. i in.,  Wodór cząsteczkowy zwiększa odporność na stres u myszy . Sci Rep, 2017. 7(1): s. 9625.
• Zhao, M. i in.,  Woda bogata w wodór poprawia neurologiczną regenerację funkcjonalną u myszy doświadczalnych z autoimmunologicznym zapaleniem mózgu i rdzenia . J Neuroimmunol, 2016. 294: s. 6-13.
• Zhang, Y. i in.,  Wpływ wody bogatej w wodór na zachowania podobne do depresji u myszy . Przedstawiciel nauki, 2016. 6: s. 23742.
• Takaenoki, Y. i in.,  Narażenie noworodków na sewofluran u myszy powoduje deficyty w zachowaniu matki w późniejszym okresie dorosłości . Anestezjologia, 2014. 120(2): s. 403-15.
• Yonamine, R. i wsp.,  Jednoczesne podawanie wodoru gazowego jako części mieszaniny gazów nośnych hamuje apoptozę neuronów i późniejsze deficyty behawioralne spowodowane ekspozycją noworodków na sewofluran u myszy.  Anestezjologia, 2013. 118(1): s. 105-13.
• Zhang, Y. i wsp.,  Leczenie solą fizjologiczną bogatą w wodór opóźnia postęp choroby w mysim modelu stwardnienia zanikowego bocznego . Neurochem Res, 2016. 41(4): s. 770-8.
• Zhang, L. i in.,  Wodór ma działanie neuroprotekcyjne poprzez aktywację szlaku Nrf-2/HO-1 u szczura z reperfuzją niedokrwienną . MIĘDZYNARODOWY DZIENNIK MEDYCYNY KLINICZNEJ I EKSPERYMENTALNEJ, 2016. 9(6): s. 10521-10528.
• Yang, L., D. Li i S. Chen,  Woda wodorowa zmniejsza poziomy NSE, IL-6 i TNF-alfa w encefalopatii niedotlenieniowo-niedokrwiennej . Open Med (Wojny), 2016. 11(1): s. 399-406.
• Wang, X. i in.,  Ochronny wpływ wodoru na ekspresję HO-1 w mózgu po ogniskowej reperfuzji niedokrwienia mózgu u szczurów . Turk J Med Sci, 2016. 46(5): s. 1534-1539.
• Tian, ​​R. i in.,  Woda bogata w wodór łagodzi uszkodzenia mózgu i stany zapalne po urazowym uszkodzeniu mózgu u szczurów . Mózg Res, 2016. 1637: s. 1-13.
• Shao, A. i wsp.,  Wczesne uszkodzenie mózgu wywołane krwotokiem podpajęczynówkowym wywołanym przez sól fizjologiczną bogatą w wodór przez tłumienie odpowiedzi zapalnej: możliwe zaangażowanie szlaku NF-kappaB i inflammasomu NLRP3 . Mol Neurobiol, 2016. 53(5): s. 3462-3476.
• Nemeth, J. i in.,  Wodór cząsteczkowy zapewnia neuroprotekcję w translacyjnym modelu prosiąt encefalopatii niedotlenieniowo-niedokrwiennej . J Physiol Pharmacol, 2016. 67(5): s. 677-689.
• Li, Q. i wsp.,  Neuroprotekcyjny wpływ soli fizjologicznej bogatej w wodór u szczurów z globalnym niedokrwieniem mózgu / reperfuzją: regulowane w górę Tregi i regulowane w dół ekspresja miR-21, miR-210 i NF-kappaB . Neurochem Res, 2016. 41(10): s. 2655-2665.
• Cui, J. i in ., Wdychanie wodoru pochodzącego z elektrolizy wody łagodzi uraz niedokrwienno-reperfuzyjny mózgu u szczurów – możliwe nowe źródło wodoru do użytku klinicznego . Neuroscience, 2016. 335: s. 232-41.
• Chen, X. i in.,  [Wpływ wody bogatej w wodór na ekspresję akwaporyny 1 w korze mózgowej szczura z urazowym uszkodzeniem mózgu] . Zhonghua Wei Zhong Bing Ji Jiu Yi Xue, 2016. 28(5): s. 460-4.
• Bai, X. i in.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór pośredniczy w neuroprotekcji poprzez regulację stresu retikulum endoplazmatycznego i autofagii w przypadku niedotlenienia-niedokrwienia uszkodzenia mózgu u noworodków u myszy.  Mózg Res, 2016. 1646: s. 410-7.
• Zhang, YG i wsp.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór wspomaga regenerację funkcji motorycznych po autoprzeszczepie nerwów obwodowych u szczurów . Medycyna eksperymentalna i terapeutyczna., 2015. 10(2).
• Yu, Y. i in.,  Ochronny wpływ pożywki bogatej w wodór przeciwko apoptozie komórek Schwanna indukowanej wysoką glukozą in vitro . Mol Med Rep, 2015. 12(3): s. 3986-92.
• Wei, R. i in.,  Wodór tłumi śmierć komórek wywołaną niedotlenieniem / reoksygenacją w neuronach hipokampa poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego . Cell Physiol Biochem, 2015. 36(2): s. 585-98.
• Takeuchi, S. i wsp.,  Wodór poprawia funkcje neurologiczne poprzez osłabienie zakłócenia bariery krew-mózg u szczurów podatnych na udar z samoistnym nadciśnieniem . BMC Neurosci, 2015. 16: s. 22.
• Shao, A. i wsp.,  Wczesne uszkodzenie mózgu wywołane krwotokiem podpajęczynówkowym wywołanym przez sól fizjologiczną bogatą w wodór przez tłumienie odpowiedzi zapalnej: możliwe zaangażowanie szlaku NF-kappaB i inflammasomu NLRP3 . Mol Neurobiol, 2015.
• Nakano, T. i in.,  Podawanie wodoru cząsteczkowego przez matkę na uszkodzenie mózgu płodu myszy wywołane lipopolisacharydem . J Clin Biochem Nutr, 2015. 57(3): s. 178-82.
• Lin, CL i in.,  Woda bogata w wodór osłabia cytotoksyczność indukowaną amyloidem beta poprzez regulację w górę Sirt1-FoxO3a przez stymulację kinazy białkowej aktywowanej AMP w komórkach SK-N-MC . Chem Biol Interact, 2015. 240: s. 12-21.
• Han, L. i in.,  Woda bogata w wodór chroni przed niedokrwiennym uszkodzeniem mózgu u szczurów poprzez regulację białek buforujących wapń . Mózg Res, 2015.
• Du, Z. i in.,  Trzy roztwory bogate w wodór chronią przed uszkodzeniem jelit w niekontrolowanym wstrząsie krwotocznym . Int J Clin Exp Med, 2015. 8(5): s. 7620-6.
• Du, Z. i in.,  Wpływ trzech płynów bogatych w wodór na wstrząs krwotoczny u szczurów . J Surg Res, 2015. 193(1): s. 377-82.
• Chen, Y. i in.,  H2Treatment Atenuated Pain Behavior and Cytokine Release Through the HO-1/CO Pathway in a Rating Model of Neuropatic Pain . Stan zapalny, 2015. 38(5): s. 1835-46.
• Zhang, L. i wsp.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór kontroluje hipernocycepcję wywołaną remifentanylem i transport błony podjednostki receptora NMDA NR1 przez GSK-3beta w DRG u szczurów.  Brain Res Bull, 2014. 106C: s. 47-55.
• Wang, T. i in.,  Doustne spożycie wody bogatej w wodór poprawiło neurotoksyczność wywołaną chloropiryfosem u szczurów.  Toxicol Appl Pharmacol, 2014.
• Tomura, S. i wsp., Fizjologiczne skutki terapii skojarzonej infuzji śródzbiornikowej roztworu siarczanu magnezu i dożylnego wstrzyknięcia płynu wzbogaconego w wodór u szczura. Bōei Ika Daigakkō zasshi = Journal of National Defence Medical College, 2014. 39: s. 96-102.
• Mei, K. i in.,  Hydrogen chroni szczury przed zapaleniem skóry wywołanym przez miejscowe promieniowanie.  J Dermatolog Treat, 2014. 25(2): s. 182-8.
• Mano, Y. i in.,  Podawanie wodoru cząsteczkowego przez matkę łagodzi uszkodzenia hipokampa płodu szczura spowodowane niedokrwieniem-reperfuzją w macicy.  Free Radic Biol Med, 2014. 69: s. 324-30.
• Liu, L. i in.,  Wdychanie gazowego wodoru osłabia uszkodzenie mózgu u myszy z podwiązaniem jelita ślepego i nakłuciem poprzez hamowanie zapalenia nerwów, stresu oksydacyjnego i apoptozy neuronów.  Mózg Res, 2014. 1589: s. 78-92.
• Liu, FT i in., Wodór  cząsteczkowy tłumi reaktywną astrogliozę związaną z uszkodzeniem oksydacyjnym podczas urazu rdzenia kręgowego u szczurów.  CNS Neurosci Ther, 2014.
• Kashiwagi, T. i in.,  Elektrochemicznie zredukowana woda chroni komórki nerwowe przed uszkodzeniami oksydacyjnymi . Oxid Med Cell Longev, 2014. 2014: s. 869121.
• Hong, Y. i in.,  Neuroprotekcyjne działanie soli fizjologicznej bogatej w wodór przeciwko uszkodzeniom neurologicznym i apoptozie we wczesnym uszkodzeniu mózgu po krwotoku podpajęczynówkowym: możliwa rola szlaku sygnałowego Akt / GSK3beta.  PLoS One, 2014. 9(4): s. e96212.
• Dohi, K. i in.,  Wodór cząsteczkowy w wodzie pitnej chroni przed zmianami neurodegeneracyjnymi wywołanymi urazowym uszkodzeniem mózgu.  PLoS One, 2014. 9(9): s. e108034.
• Cui, Y. i in.,  Bogata w wodór sól fizjologiczna osłabia neuronalne uszkodzenie niedokrwienno-reperfuzyjne poprzez ochronę funkcji mitochondriów u szczurów . J Surg Res, 2014.
• Zhuang, Z. i in.,  Ścieżka czynnika jądrowego-kappaB/Bcl-XL bierze udział w ochronnym działaniu soli fizjologicznej bogatej w wodór na mózg po eksperymentalnym krwotoku podpajęczynówkowym u królików.  J Neurosci Res, 2013. 91(12): s. 1599-608.
• Shen, MH i in.,  Neuroprotekcyjne działanie soli fizjologicznej bogatej w wodór w ostrym zatruciu tlenkiem węgla.  CNS Neurosci Ther, 2013. 19(5): s. 361-3.
• Olah, O. i wsp.,  Opóźniona dysfunkcja nerwowo-naczyniowa jest łagodzona przez wodór u uduszonych nowonarodzonych świń.  Neonatologia, 2013. 104(2): s. 79-86.
• Nagatani, K. i in.,  Bezpieczeństwo podawania dożylnego płynu wzbogaconego w wodór u pacjentów z ostrym niedokrwieniem mózgu: wstępne badania kliniczne . Med Gas Res, 2013. 3: s. 13.
• Matsumoto, A. i in.,  Doustna „woda wodorowa” indukuje neuroprotekcyjne wydzielanie greliny u myszy . Przedstawiciel nauki, 2013. 3: s. 3273.
• Manaenko, A. i in.,  Wdychanie wodoru łagodziło uszkodzenie mózgu za pośrednictwem komórek tucznych po krwotoku śródmózgowym u myszy . Medycyna intensywnej terapii, 2013. 41(5): s. 1266-75.
• Huang, G. i in.,  Neuroprotekcyjne działanie dootrzewnowego wstrzyknięcia wodoru u królików z zatrzymaniem krążenia.  Resuscytacja, 2013. 84(5): s. 690-5.
• Feng, Y. i in.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór zapobiega wczesnej dysfunkcji nerwowo-naczyniowej wynikającej z hamowania stresu oksydacyjnego u szczurów z cukrzycą STZ.  Curr Eye Res, 2013. 38(3): s. 396-404.
• Zhuang, Z. i in.,  Bogata w wodór sól fizjologiczna łagodzi wczesne uszkodzenie mózgu poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego i obrzęku mózgu po eksperymentalnym krwotoku podpajęczynówkowym u królików.  BMC Neurosci, 2012. 13: s. 47.
• Zhou, J. i in.,  Bogata w wodór sól fizjologiczna odwraca stres oksydacyjny, upośledzenie funkcji poznawczych i śmiertelność u szczurów poddanych posocznicy przez podwiązanie jelita ślepego i nakłucie.  Journal of Surgical Research, 2012. 178(1): s. 390-400.
• Zhan, Y. i in.,  Wodór łagodzi stres oksydacyjny we wczesnym uszkodzeniu mózgu po krwotoku podpajęczynówkowym u szczurów.  Medycyna intensywnej terapii, 2012. 40(4): s. 1291-6.
• Wang, W. i in.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór zmniejsza uszkodzenie mózgu o podłożu immunologicznym u szczurów z ostrym zatruciem tlenkiem węgla.  Badania neurologiczne, 2012. 34(10): s. 1007-15.
• Spulber, S. i in.,  Wodór cząsteczkowy zmniejsza zapalenie nerwów wywołane przez LPS i sprzyja wyzdrowieniu z zachowań chorobowych u myszy.  PLoS One, 2012. 7(7): s. e42078.
• Ji, X. i in.,  Ochronne działanie soli fizjologicznej bogatej w wodór w szczurzym modelu urazowego uszkodzenia mózgu poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego.  Journal of Surgical Research, 2012. 178(1): s. e9-16.
• Ito, M. i in.,  Picie wody wodorowej i przerywana ekspozycja na gazowy wodór, ale nie narażenie na laktulozę lub ciągłą ekspozycję na gazowy wodór, zapobiega chorobie Parkinsona wywołanej przez 6-hydroksydopaminę u szczurów.  Med Gas Res, 2012. 2(1): s. 15.
• Hou, Z. i in.,  Bogata w wodór sól fizjologiczna chroni przed uszkodzeniami oksydacyjnymi i deficytami poznawczymi po łagodnym urazowym uszkodzeniu mózgu.  Mózg Res Bull, 2012. 88(6): s. 560-5.
• Hong, Y. i in.,  Korzystny wpływ soli fizjologicznej bogatej w wodór na skurcz naczyń mózgowych po eksperymentalnym krwotoku podpajęczynówkowym u szczurów.  J Neurosci Res, 2012. 90(8): s. 1670-80.
• Yan, H. i in.,  Neuroprotekcyjne działanie elektrolizowanej zredukowanej wody i jej modelowej wody zawierającej cząsteczkowy wodór i nanocząsteczki Pt . BMC Proc, 2011. 5 Suppl 8: s. P69.
• Wang, C. i in.,  Bogata w wodór sól fizjologiczna zmniejsza stres oksydacyjny i stany zapalne poprzez hamowanie aktywacji JNK i NF-kappaB w szczurzym modelu choroby Alzheimera wywołanej beta-amyloidem.  Neuroscience Letters, 2011. 491(2): s. 127-32.
• Ueda, Y., T. Kojima i T. Oikawa,  analiza sieci genów Hippocampal sugeruje, że koralowy wodorek wapnia może zmniejszać przyspieszone starzenie się myszy . Badania Żywienia, 2011. 31(11): s. 863-72.
• Sun, Q. i in.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór zmniejsza opóźnione następstwa neurologiczne w eksperymentalnej toksyczności tlenku węgla.  Medycyna intensywnej terapii, 2011. 39(4): s. 765-9.
• Shen, L. i in.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór działa ochronnie na mózg w szczurzym modelu zatrzymania krążenia w głębokiej hipotermii.  Badania neurochemiczne, 2011. 36(8): s. 1501-11.
• Ono, H. i wsp.,  Ulepszone wskaźniki MRI mózgu w miejscach ostrego zawału pnia mózgu leczonych zmiataczami rodników hydroksylowych, Edaravonem i wodorem, w porównaniu z samym Edaravone. Badanie bez grupy kontrolnej.  Medical Gas Research, 2011. 1(1): s. 12.
• Manaenko, A. i in.,  Wdychanie wodoru ma działanie neuroprotekcyjne i poprawia wyniki czynnościowe u myszy po krwotoku śródmózgowym.  Acta Neurochir Suppl, 2011. 111: s. 179-83.
• Liu, W. i in.,  Ochronne działanie wodoru na uszkodzenie mózgu płodu podczas niedotlenienia matki . Acta Neurochir Suppl, 2011. 111: s. 307-11.
• Kuroki, C. i in.,   Neuroprotekcyjne działanie wodoru gazowego na mózg w trzech typach modeli stresu: badanie P-31-NMR i ESR . Neuroscience Research, 2011. 71: s. E406-E406.
• Kobayashi, H. i in., Wpływ gazu wodorowego w modelu urazu mózgu wywołanego zimnem u myszy. Journal of Neurotrauma, 2011. 28(5): s. A64-A64.
• Hugyecz, M. i in.,  Wdychanie powietrza z dodatkiem wodoru zmniejsza zmiany poziomów enzymów prooksydacyjnych i białek połączeń szczelinowych po przejściowym globalnym niedokrwieniu mózgu w hipokampie szczura.  Badania mózgu, 2011. 1404: s. 31-8.
• Eckermann, JM i in.,  Wodór jest neuroprotekcyjny przed urazem mózgu wywołanym chirurgicznie.  Medical Gas Research, 2011. 1(1): s. 7.
• Yokoi, I.,  Neuroprotekcyjne działanie wodoru gazowego na mózg w trzech typach modeli stresu: badanie P-31 NMR i ESR.  Neuroscience Research, 2010. 68: s. E320-E320.
• Ueda, Y., A. Nakajima i T. Oikawa,  Związane z wodorem wzmocnienie zdolności przeciwutleniającej in vivo w mózgu szczurów karmionych koralowym wodorkiem wapnia.  Badania neurochemiczne, 2010. 35(10): s. 1510-1515.
• Li, J. i wsp.,  Sól fizjologiczna bogata w wodór poprawia funkcję pamięci w szczurzym modelu choroby Alzheimera wywołanej beta-amyloidem poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego.  Mózg Res, 2010. 1328: s. 152-161.
• Ji, X. i in.,  Korzystny wpływ wodoru gazowego w szczurzym modelu urazowego uszkodzenia mózgu poprzez zmniejszenie stresu oksydacyjnego.  Badania mózgu, 2010. 1354: s. 196-205.
• Hong, Y., S. Chen i JM Zhang,  [Postępy w badaniach nad terapią wodorową w chorobach układu nerwowego] . Zhejiang Da Xue Xue Bao Yi Xue Ban, 2010. 39(6): s. 638-43.
• Gu, Y. i in.,  Picie wody wodorowej poprawiło upośledzenie funkcji poznawczych u myszy przyspieszonych starzeniem . Journal of Clinical Biochemistry and Nutrition, 2010. 46(3): s. 269-276.
• Domoki, F. i in.,  Wodór jest neuroprotekcyjny i zachowuje reaktywność naczyń mózgowych u duszonych nowonarodzonych świń.  Pediatric Research, 2010. 68(5): s. 387-392.
• Bari, F. i in., Wdychanie wodoru gazowego chroni reaktywność naczyń mózgowych przed umiarkowanymi, ale nie ciężkimi okołoporodowymi urazami niedotlenienia u nowonarodzonych prosiąt. Udar mózgu, 2010. 41(4): s. E323-E323.
• Nagata, K. i in.,  Zużycie wodoru cząsteczkowego zapobiega wywołanym stresem upośledzeniom w zadaniach uczenia się zależnych od hipokampu podczas chronicznego ograniczenia fizycznego u myszy.  Neuropsychofarmakologia, 2009. 34(2): s. 501-508.
• Kuroki, C. i in.,  Neuroprotekcyjne działanie wodoru gazowego na mózg w trzech typach modeli stresu : badanie alfa P-31-NMR. Neuroscience Research, 2009. 65: s. S124-S124.
• Fujita, K. i in.,  Wodór w wodzie pitnej zmniejsza utratę neuronów dopaminergicznych w mysim modelu choroby Parkinsona z 1-metylo-4-fenylo-1,2,3,6-tetrahydropirydyną.  PLoS One, 2009. 4(9): s. e7247.
• Fu, Y. i in.,  Wodór cząsteczkowy chroni przed degeneracją nigrostriatalną wywołaną przez 6-hydroksydopaminę w szczurzym modelu choroby Parkinsona.  Neuroscience Letters, 2009. 453: s. 81–85.
• Sato, Y. i in.,  Czysta woda bogata w wodór zapobiega tworzeniu się nadtlenków w skrawkach mózgu myszy pozbawionych witaminy C z nokautem SMP30 / GNL . Biochem Biophys Res Commun, 2008. 375(3): s. 346-350.
• Kashiwagi, T. i in.,  Tłumienie apoptozy komórek nerwowych wywołanej stresem oksydacyjnym przez wodę o zredukowanej elektrolizie.  Technologia komórek zwierzęcych spotyka się z genomiką, 2005. 2: s. 257-260.